|
 |
Pančevo je
grad na ušću Tamiša u Dunav, na 15 kilometara severoistočno
od prestonice, sedište Opštine i ekonomski i kulturni centar
Južnog Banata. Prema broju stanovnika od blizu 80 hiljada
četvrti je grad po veličini u Vojvodini, a osmi u Srbiji.
|
|
 |
U periodu od
1552. do 1716. godine, ukupno 164 godine, Pančevo se
nalazilo pod turskom vlašću, u sastavu Temišarskog sandžaka.
U to vreme Pančevo je imalo obeležje naselja sa utvrdjenjem
orijentalnog karaktera i pretežno hrišćanskim stanovništvom.
Ulaskom austrougarske vojske pod komandom generala
Mersija 1716. godine i Požarevačkim mirom, dve godine
kasnije., Pančevo je ušlo u sastav Austrougarske monarhije.
Nekadašnje tursko naselje, rušeno i često
podizano. Razvoj grada naročito je pospešen kada se grad
nalazio u sastavu Banatske vojne granice i postao sedište
12. nemačko-banatskog graničarskog puka. To je uslovilo
širenje grada i početak urbanog razvoja koji traje do danas.
|
 |
Stanovništvo su sačinjavali Srbi, Turci,
Nemci, Rumuni, Jevreji i u manjem broju drugi narodi. U
periodu od 1720. do 1722. godine započeto je doseljavanje
Srba iz okoline Temišvara koji osnivaju sadadšnju Gornju
Varoš. Istovremeno u Pančevo doseljavaju se nemački
kolonisti sa gornje Rajnee koji formiraju Donju Varoš.
Rumuni se doseljavaju oko 1767.- godine i žive u jednom i
drugom delu varoši . Spajanjem ove dve opštine u komunitet
1794. godine, Pančevo gubi izrazito vojni karakter i dobija
formu grada sa magistratom i gradskom upravom.
|
 |
Tokom 19.veka Pančevo se bogatilo kao vojno
mesto na granici, a zatim kao privredno i trgovačko središte
koje je spajalo prvo Austrougarsku sa Turskim carstvom, a
potom sa Srbijom. Gradjanski život obeležiće plansko
uredjenje grada koje je sproveo brigadir Mihovil Mihaljević
kao i značajan razvoj prosvete i kulture pod uticajem Srba
sa obe strane Dunava.
|
 |
Drugi razvojni ciklus Pančevo je započelo
šezdesetih godina 20. veka kada je planski sistem
privredjivanja locirao baznu petrohemijsku industriju u
takozvanoj „južnoj zoni“. Tada počinje nagli demografski i
graditeljski razvoj. Iako će mnogi ovu činjenicu označiti
kao negativnu pojavu, ona je Pančevo podigla na zavidan nivo
infrastukturne razvijenosti u odnosu na druge gradove u
zemlji.
|
 |
Tornjevi pravoslavnih hramova i crkava zapadnog hrišćanstva
krase sve gradove Panonske nizije, a pančevački prednjače i
monumentalnosti i stilskoj eleganciji. Zvonici četiri crkve
sa pravom su istinski simboli grada. |
 |
Vojlovica je tradicionalno madjarsko i
slovačko selo, dok je Topola južno, srpsko predgradje. Posle
Drugog svetskog rata naglo se menja demografski sastav
stanovništva, uz naglašen veliki mehanički priliv nastao
usled razvoja industrije. Oživljavanje industrije,
šezdesetih i sedamdesetih godina 20. veka grad počinje naglo
da se širi i tada nastaju naselja Tesla, Misa, Kotež.
Strelište, Sodara. Na žalost, istorijsku siluetu grada
drastično ruže soliteri-spavaonice koji su kao
materijalizacija novog socijalističkog pojmanja lepote:
praktično uprkos istorijskom nasledju i potrebama humanog
življenja.
|
 |
Najstariji deo grada razvio se oko nekadašnje
tvrdjave.Tamiš je do druge polovine 19. veka tangirao najužu
gradsku zonu, a na obali reke su nikli industrijski objekti,
magacini
skladišta. |
 |
Pred kraj 19.veka do smog centra grada dolazi
železnica. Regulisano i ispravljeno korito Tamiša premešteno
je stotinak metara dalje, da bi slobodan prostor zauzeli
koloseci železničke stanice. |
 |
U
drugoj polovini 20. veka, ovaj deo grada gubi privredni
karakter i postaje isključivo rezidencijalni. Ukida se
železnica, a obale Tamiša koriste šetači i rekreativci. Novi
stambeni blokovi visoke spratnosti bitno menjaju vertikalnu
siluetu grada koju su do tada činii crkveni tornjevi i kule
industrijskih pogona
|
|
|
