STARA VAROŠ gimnazijski

Rimokatolička crkva Župa svetog Karla Boromejskog spada medju najstarije gradjevine u istorijskom jezgru Pančeva. Podignuta 1757. godine, a Minoritski samostan, u neposrednoj blizini, godinu dana kasnije. Slovenac Anton Krei islikao je freske 1940. godine Ovo je jedino mesto u gradu gde se mogu čuti orgulje. Od 1995. godine u njoj se redovno održavaju božični koncerti, a preko godine i koncerti klasične muzike. Ispod crkve se nalazi kripta u kojoj su do 1800. godine sahranjivani redovnici.

Preko puta Katoličke crkve nalazi se gimnazija. Osnovana je 1863. godine, a 1888 je podignuta zgrada u kojoj se i danas nalazi. Gimnazija nosi ime slikara realiste Uroša Predića (Orlovat 1857-Beograd 1953) koji se proslavio slikanjem istorijskih scena, portretai ikonostasa u Bečeju, Rumi, Grgeteru i Preobraženskoj crkvi u Pančevu. Pored brojnih Pančevaca koji su prošli jroz učionice gimnazije, posebno se izdvajaju veliki naučnik svetskog značaja Mihajlo Pupin, rodom iz obližnjeg Idvora, kao djak i književnik Miloš Crnjanski kao profesor.

USPENSKA CRKVA

Hram Uspenja Presvete Bogorodice medju  Pančevcima poznat kao Crkva sa dva tornja. Hram je gradjen od 1807. do 1810. godine. GHradju za zidanje Svetouspenskog hrama poklonio je sam Karadjordje. Zidani ikonostas je oslikao Konstantin Danil, dok su freske na zidu delo Živorada Nastasijevića. Uspenska crkva u Pančevu ima dva barokna tornja na prednjoj fasadi, kao i pravoslavne crkve u Sremskim Karlovcima i Srbobranu. One simbolizuju duhovno jedinstvo srpskog naroda sa obe strane Dunava. Pančevci su u prošlosti istinski navijali za oslobodjenje Srbije od turske vlasti. Pored simboličkih tornjeva koji materijalizuju ovu tvrdnju, i gradu postoji i prvi spomenik posvećen Prvom srpskom ustanku, Krst sa Velike pijace koji je podignut neposredno posle izbijanja Ustanka. U salonima Crkvene opštine se čuva bogata zbirka portreta iz 19. veka, dok u okvireu crkve deluje Pančevačko srpsko crkveno pevačko društvo, osnovano 1838. godine, koje je najstarije kod Srba.
 

PREOBRAŽENSKA CRKVA gornja varoš
Crkva preobraženja Gospodnjeg ili Preobraženska crkva u Gornjoj Varoši gradjena je od 1875. do 1878. godine. U projekat ovog zdanja arhitekta Svetozar Ivačkovič znalački je ukomponovao četiri stila: vizantijski, romanski, renesansni i srpski. Ona je reprezentativni predstavnik hanzeatskog stila gradjenja. Crkva je zidana u obliku krsta i vezana je preko mosta na kamenim stubovima sa tornjem visokim 45 metara. Njena unutrašnjost je bila veoma skromna sve do 1908. godine kada je izgradjen ikonostas. Uroš Predić, poznati slikar i umetnički ikonopisac izradio je 34 ikone, a tri godine kasnije, Stevan Aleksić naslikao je freske na zidovima i svodovima kombinujući religiozne i nacionalne motive. Crkva baštini bogatu biblioteku Srpske pravoslavne crkve sa starim i retkim knjigama.

Crkva Preobraženja jedini je spomenik kulture koji je zaštićen kao dobro od izuzetnog značaja. Pored umetničkog ima i veliki istorijski značaj. Ova crkva je jedan od prvih hramova u Srba koji je, u duhu romantizma, obnovio srednjovekovnu tradiciju gradjenja crkava centralnog plana sa kupolom. Time je uspostavljen kontinuitet sa najsjajnijim srednjovekovnim duhovnim i graditeljskim uzorima
 

EVENGELISTIČKA CRKVA donja varos
Evangelistička crkvena opština osnovana je 1840. godine, a prvo bogosluženje održano je godinu kasnije u jednoj učionici u katoličkoj školi. Bilo je potrebno više od 60 godina da evangelisti podignu svoju crkvu, koja je danas zatvorena zbog osipanja vernika. Crkvena gradjevina se povremeno koristi dap koncertna dvorana. Muzičke dogadjaje organizuju Muzički centar i druge organizacije i institucije.   

MANASTIR VOJLOVICA

Manastir sa crkvom Svetih arhandjela Mihaila i Gavrila predstavlja jedan od najznačajnijih pravoslavnih manastira u Banatu. Po predanju, osnovan je u vreme Arsenija Sremca, dok se pouzdano zna da je ktitor bio despot Stefan Lazarević. Na današnjoj crkvi čitaju se mnogi stilovi gradnje, od raškog do baroknog i klasicističkog, kako je crkva preradjivana i dogradjivana tokom vekova.
 

          ARHEOLOŠKO NALAZIŠTE STARČEVO

Starčevačka kultura je najstarija kulturna grupa neolita koja je u svojoj najmladjoj fazi bila paralelna sa vinčanskom. Kultura starijeg neolita ovog dela Evrope dobila je naziv po njoj zbog izuzetnih nalaza sa ovog lokaliteta. Grad se nalazi na severnom ulazu u selo iz pravca Pančeva, duž blagog odseka ka nekadašnjem ritu , sa desne strane puta. Glavna karakteristika ove kulturne grupe je slikana keramika. Pored toga arheolozi su na terenu iskopali i ostatke kamenog orudja i oružja, kružne jame-zemunice sa pećima i nekoliko grobova koji pokazuju da su se pokojnici sahranjivali u zgrčenom položaju.

NARODNA BAŠTA

 Svaka velika kultura nam kroz predstavu vrta kao  projekcije slike raja pomaže da sagledamo razumevanje savršenstva sveta nekadašnjih vladara, filozofa, vizionara, kreatora umetnosti. Po nalogu brigadira Mihovila Mihailovića, 1829. godine, na jugoistočnom kraju grada stvorena je od jedne šumice Narodna bašta, najlepši i najveći pančevački park. Tadašnji planeri su ovaj prostor organizovali po uzoru na takozvane Nemačke parkove, koji su po definiciji bili sinteza elemenata Francuskih i Engleskih paarkova: široki pravi potezi u kombinaciji sa krivudavim stazama i romantičnim ambijentima. Tadašnja mlada srednjovekovna buržoazija je insistirala na velikim narodnim parkovima izvan centra i time je Pančevo pratilo modu i hvatalo korak sa svetom. Najznačajniji trenutak u povesti Bašte se dogodio 1905. godinew kada su grad i okolni srezovi organizovali  Pančevačku zemljoradničku i zanatlijsku izložbu. Izvori pišu da je nekoliko stotina hiljada ljudi posetilo izložbu za mesec dana, što je bio prvorazredni dogadjaj za čitav grad.